Największa przeszkoda w przygotowaniu do matury ustnej nie polega na braku materiałów, tylko na przekonaniu, że bez drugiej osoby nie ma czego ćwiczyć. To nieprawda w dwóch trzecich przypadków, bo zadanie 2 i zadanie 3 są w praktyce monologami.
Zadanie 2 to opis ilustracji i odpowiedzi na trzy pytania. Zadanie 3 to wybór opcji, uzasadnienie i odpowiedzi na dwa pytania. W obu mówisz Ty, a egzaminujący zadaje pytania. To da się odtworzyć w domu z telefonem.
Sprzęt: dyktafon i stoper, nic więcej
Telefon wystarczy. Potrzebujesz nagrywania, bo bez odsłuchania nie zauważysz własnych pauz i powtórzeń, oraz stopera, bo poczucie czasu przy mówieniu jest zawodne w obie strony.
Typowy błąd bez stopera: opis zdjęcia kończy się po dwudziestu sekundach, bo wydawał się długi. Drugi typowy błąd: opis trwa dwie i pół minuty i nie zostaje czasu na pytania w ramach trzyminutowego limitu.
Zadanie 2 w pojedynkę
Weź losowe zdjęcie z ludźmi. Nie szukaj specjalnych materiałów egzaminacyjnych, wystarczy cokolwiek z gazety albo z internetu.
Włącz stoper i mów przez minutę, trzymając kolejność: miejsce i osoby, czynności, emocje z hipotezą, tło. Informator wymaga określenia miejsca, osób i wykonywanych przez nie czynności, więc te trzy elementy muszą się pojawić.
Potem zadaj sobie trzy pytania w schemacie, który powtarza się na egzaminie: jedno o zdjęcie z hipotezą, jedno o Twoją opinię, jedno o przeszłość. Odpowiedz na każde po angielsku. Pytanie o przeszłość jest najcenniejsze w treningu, bo wymusza czasy przeszłe, a te najczęściej się sypią.
Zadanie 3 w pojedynkę
Nie potrzebujesz plakatów z arkusza. Wystarczą trzy dowolne opcje z życia: trzy pomysły na wyjazd, trzy sposoby na akcję w szkole, trzy modele czegokolwiek.
Schemat jest stały: wybierasz jedną i uzasadniasz, wyjaśniasz, dlaczego odrzucasz pozostałe, odpowiadasz na dwa pytania problemowe. Ćwicz zwłaszcza część środkową, bo odrzucenie pozostałych jest osobnym elementem polecenia, a większość zdających kwituje je jednym zdaniem.
Zadanie 1 bez rozmówcy
Tu jest realna trudność, bo zadanie wymaga reagowania na drugą osobę. Da się jednak ćwiczyć samemu, jeśli przyjmiesz jedno założenie: rozmówca nie zgadza się na Twoją pierwszą propozycję.
Wypisz cztery kwestie z polecenia, zacznij rozmowę i po każdej swojej propozycji sam sobie postaw warunek. Proponujesz piątek, więc partnerowi nie pasuje piątek. Proponujesz podział kosztów po połowie, więc partner uważa, że to za drogo. Twoim zadaniem jest zareagować, a nie ustąpić i zamilknąć.
To ćwiczenie odtwarza dokładnie to, co robi egzaminujący, bo w ocenie sprawności komunikacyjnej w zadaniu 1 uwzględnia się dodatkowo, czy Twoje wypowiedzi są adekwatne do tematu i kontekstu rozmowy.
Samoocena według matrycy
Największą wartość ma nie samo nagranie, tylko sposób jego oceny. Nie oceniaj wrażenia. Policz.
| Co liczysz | Skąd to się bierze | Co z tym zrobić |
|---|---|---|
| Do ilu elementów polecenia się odniosłeś | Pierwsza oś matrycy sprawności komunikacyjnej | Cel to zawsze cztery, niezależnie od jakości |
| Ile z nich rozwinąłeś | Druga oś tej samej matrycy | Rozwinięcie to uzasadnienie, przykład albo konsekwencja |
| Ile pauz trwało dłużej niż trzy sekundy | Kryterium płynności, 2 punkty | Powyżej trzech pauz na zadanie warto wrócić do zwrotów kupujących czas |
Odniesienie się do czterech elementów bez rozwijania daje 2 punkty z 6. Odniesienie się do czterech i rozwinięcie choćby dwóch to już 4 punkty. Ta różnica jest tańsza do zdobycia niż jakakolwiek praca nad słownictwem, a widać ją w nagraniu od razu. Pełną matrycę opisałem w przewodniku po maturze ustnej.
Rozkład tygodnia dla osoby pracującej samodzielnie
Trzy sesje po dwadzieścia minut dają więcej niż jedna dwugodzinna, bo mówienie męczy aparat mowy szybciej, niż się wydaje.
- Sesja 1: opis zdjęcia razy trzy, ze stoperem, bez nagrywania.
- Sesja 2: pełne zadanie 3 na dowolnych trzech opcjach, nagrane i odsłuchane.
- Sesja 3: zadanie 1 z założeniem, że rozmówca się nie zgadza, nagrane i ocenione według tabeli wyżej.
Raz na dwa tygodnie warto zrobić pełną symulację wszystkich trzech zadań pod rząd, bo egzamin też jest ciągiem, a nie zbiorem osobnych ćwiczeń.
Czego samodzielna praca nie zastąpi
Dwóch rzeczy. Pierwsza to wymowa: własnych błędów w wymowie zwykle się nie słyszy, nawet na nagraniu, więc warto raz na jakiś czas dać komuś posłuchać. Druga to nieprzewidywalność żywego rozmówcy, bo sam sobie nie zadasz pytania, którego się nie spodziewasz.
Jedno i drugie da się załatwić kilkoma spotkaniami, niekoniecznie regularnym kursem. Jeśli chcesz to sprawdzić, jest bezpłatna rozmowa wstępna oraz materiały w dziale matura z angielskiego. Naturalne zwroty do ćwiczenia znajdziesz też w dziale słownictwo, a techniki na blokadę w tekście o stresie na maturze ustnej.
Źródła
- Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2024/2025, CKE: budowa zadań, matryca oceny sprawności komunikacyjnej i kryterium płynności.
- Egzamin maturalny w Formule 2023, Centralna Komisja Egzaminacyjna: informacje o egzaminie i komunikaty.
