W rozmowie Niemcy mówią o przeszłości głównie w czasie Perfekt: „Ich habe gegessen”, „Ich bin gegangen”. Konstrukcja jest prosta, a trudność sprowadza się do jednego pytania: haben czy sein?
Jak zbudowany jest Perfekt
Perfekt ma dwie części:
- haben albo sein w odpowiedniej osobie, na drugim miejscu w zdaniu,
- Partizip II, czyli imiesłów, na samym końcu.
Ich habe gestern lange gearbeitet. Wir sind am Wochenende nach Berlin gefahren.
Przy czasownikach regularnych Partizip II tworzysz ge- + temat + -t: machen → gemacht, wohnen → gewohnt. Przy nieregularnych kończy się zwykle na -en i często zmienia samogłoskę: sprechen → gesprochen, trinken → getrunken. Tych trzeba się nauczyć i do tego służy tabela czasowników nieregularnych, w której przy każdym od razu widzisz, czy bierze haben, czy sein.
Zasada: domyślnie haben
Większość czasowników tworzy Perfekt z haben. Czasowniki z dopełnieniem w bierniku (Akkusativ) prawie zawsze: ich habe das Buch gelesen, sie hat einen Kaffee getrunken. Jeśli nie wiesz, haben jest bezpieczniejszym strzałem.
Kiedy sein
Sein biorą czasowniki, które opisują:
- ruch z punktu A do punktu B: gehen, kommen, fahren, fliegen, laufen, reisen, fallen
- zmianę stanu: werden, sterben, wachsen, aufwachen, einschlafen
- oraz trzy czasowniki, które trzeba po prostu zapamiętać: sein, bleiben i passieren
Ich bin um sieben aufgewacht. Was ist passiert? Er ist zu Hause geblieben.
Test, który działa w większości przypadków: czy podmiot po czynności jest w innym miejscu albo w innym stanie niż przed nią? Jeśli tak, prawie na pewno sein.
Pułapka: ruch, ale bez zmiany miejsca
Czasownik ruchu opisujący samą czynność, a nie przemieszczenie, bywa odmieniany z haben, szczególnie w północnych Niemczech. Na południu i w Austrii częściej słychać sein także przy stehen, sitzen i liegen („ich bin gesessen”). W szkole i na egzaminie trzymaj się wersji z tabeli: stehen, sitzen i liegen z haben.
Jak to przećwiczyć
Weź 10 czasowników z sein i dla każdego powiedz na głos jedno zdanie o swoim wczorajszym dniu: „Ich bin um acht zur Arbeit gefahren”. Mówienie o sobie zapamiętuje się lepiej niż zdania z podręcznika.
Formy wszystkich 67 czasowników, razem z haben albo sein, masz też w darmowym PDF do druku. Jeśli chcesz, żeby ktoś posłuchał, jak mówisz, i poprawił to, co naprawdę się powtarza, umów bezpłatną konsultację z lektorką niemieckiego.
