Lotnisko jest jednym z niewielu miejsc, gdzie angielski trzeba użyć w konkretnej sekundzie, przy kolejce za plecami i bez możliwości odłożenia rozmowy na później. Dlatego osoby, które na spotkaniu w pracy radzą sobie przyzwoicie, przy stanowisku odprawy nagle milkną i podają paszport w ciszy.
Dobra wiadomość jest taka, że lotnisko ma zamknięty repertuar. Nie usłyszysz tam pięciuset różnych pytań. Usłyszysz kilkanaście, zawsze te same, wypowiadane przez ludzi, którzy zadają je od rana i mówią wyraźniej niż przypadkowy rozmówca na ulicy. Cała trasa dzieli się na cztery momenty i każdy z nich da się przygotować osobno.
Weronika i przesiadka w Amsterdamie
Weronika leciała na targi do Barcelony z przesiadką w Amsterdamie. Pierwszy lot spóźnił się czterdzieści minut, więc wysiadła z samolotu z jedną myślą: trzeba kogoś zapytać, czy zdąży. Przy stanowisku obsługi stała minutę i odeszła bez słowa. Poszła do bramki sama, bramka była już zamknięta, a jej walizka poleciała dalej bez niej.
Rozmowa, której nie odbyła, składała się z dwóch zdań. Numer lotu i pytanie, czy zdąży. Weronika znała oba te zdania, umiała je napisać i rozumiała odpowiedź, którą by usłyszała. Zatrzymało ją coś innego: nie miała tych zdań gotowych w ustach w momencie, gdy były potrzebne, a przy stanowisku nie ma czasu na składanie zdania z części.
To jest różnica między wiedzą o angielskim a użyciem angielskiego pod presją. Pierwsze sprawdza się w teście, drugie w kolejce. Więcej o tym mechanizmie napisałem w tekście o stresie przed mówieniem.
Odprawa i bagaż
Przy stanowisku odprawy obsługa mówi pierwsza, a Ty odpowiadasz. Twoja praca polega więc głównie na rozumieniu, a dopiero potem na produkcji.
Co usłyszysz:
- May I see your passport and booking reference? (Mogę zobaczyć paszport i numer rezerwacji?)
- Are you checking in any bags today? (Nadaje Pan dziś jakiś bagaż?)
- Just the one bag? (Tylko jedna sztuka?)
- Did you pack your bags yourself? (Sam pakował Pan swoje bagaże?)
- Window or aisle? (Okno czy przejście?)
- Your bag is two kilos over. There is an excess baggage fee. (Bagaż ma dwa kilo nadwagi. Jest opłata za nadbagaż)
Co powiesz Ty:
- One bag to check in, and this one stays with me. (Jedna sztuka do nadania, ta zostaje ze mną)
- No checked bags, just hand luggage. (Bez bagażu rejestrowanego, tylko podręczny)
- Aisle, please, if there is anything left. (Przy przejściu, jeśli coś zostało)
- Is this bag small enough for the cabin? (Czy ten bagaż zmieści się do kabiny?)
- Could you tag it through to Barcelona? (Może Pani nadać go od razu do Barcelony?)
- How much is the excess, and can I pay by card? (Ile wynosi dopłata i mogę zapłacić kartą?)
Zwróć uwagę na jedną rzecz w tych odpowiedziach. Żadna nie jest pełnym zdaniem z podmiotem i orzeczeniem. One bag to check in działa lepiej niż I would like to check in one bag, please, bo obsługa słyszy potrzebną informację od razu, a Ty masz mniej do wypowiedzenia.
Kontrola bezpieczeństwa
Kontrola to miejsce, gdzie komunikaty są krótkie, wypowiadane szybko i często z akcentem, którego nie znasz. Za to zestaw jest jeszcze węższy niż przy odprawie.
- Laptops and liquids out of your bag, please. (Laptopy i płyny wyjąć z torby)
- Take off your belt and any metal. (Proszę zdjąć pasek i metalowe rzeczy)
- Shoes off, in the tray. (Buty zdjąć, do pojemnika)
- Step through, please. Arms up. (Proszę przejść. Ręce w górę)
- Is this your bag? We need to check it again. (To Pana torba? Musimy ją sprawdzić raz jeszcze)
- Anything sharp in here? (Coś ostrego w środku?)
Twoje zdania na tym etapie:
- Do I need to take the tablet out as well? (Tablet też mam wyjąć?)
- It is a medical device, I have a doctor's note. (To sprzęt medyczny, mam zaświadczenie od lekarza)
- That is my bag, yes. There is a power bank inside. (Tak, to moja torba. W środku jest powerbank)
- Sorry, I did not catch that. What should I take off? (Przepraszam, nie dosłyszałem. Co mam zdjąć?)
Ostatnie zdanie jest z tych czterech najważniejsze. Kontrola jest jedynym miejscem na lotnisku, gdzie polecenia wypowiada się szybko, bo kolejka jest długa. Prośba o powtórzenie kosztuje trzy sekundy, a jej brak kosztuje kilka minut szukania po torbie tego, o co nikt nie pytał.
Bramka i pokład
Przy bramce rozmowy są krótkie, ale dotyczą rzeczy, które mogą zmienić Twój dzień: opóźnienia, zmiany bramki, nadbagaż podręczny, brakujące miejsce.
- We are boarding by group number. Group three now. (Wpuszczamy według numerów grup. Teraz grupa trzy)
- This flight is full, so we need to check some cabin bags. (Lot jest pełny, część bagaży podręcznych musimy nadać)
- The gate has changed to B24. (Bramka zmieniła się na B24)
- We are waiting for the inbound aircraft. (Czekamy na samolot z poprzedniego rejsu)
I Twoje pytania:
- Which group am I in? (W której grupie jestem?)
- Do I need to check this bag, or can I keep it with me? (Muszę nadać tę torbę czy mogę wziąć ją ze sobą?)
- How long is the delay, roughly? (Jak długie jest opóźnienie, w przybliżeniu?)
- My connection to Madrid leaves in 40 minutes. Will I make it? (Moja przesiadka do Madrytu odlatuje za 40 minut. Zdążę?)
- If I miss it, who do I talk to? (Jeśli nie zdążę, z kim mam rozmawiać?)
Na pokładzie zestaw jest jeszcze prostszy, bo wszystkie prośby mają jedną z dwóch form: Could I have... albo Would you mind....
- Could I have a coffee with milk, please? (Mogę prosić kawę z mlekiem?)
- Could I have a glass of water? Just tap water is fine. (Mogę prosić szklankę wody? Zwykła z kranu wystarczy)
- Would you mind swapping seats so I can sit with my son? (Zamieniłaby się Pani miejscami, żebym mógł usiąść z synem?)
- Sorry, could I get past? I need the bathroom. (Przepraszam, mogę przejść? Muszę do toalety)
- Is there space in the overhead bin for this? (Jest miejsce w schowku na to?)
- Could you help me lift this up? (Pomoże mi Pan podnieść to do góry?)
Kiedy coś idzie nie tak
Ta część decyduje o tym, czy podróż jest niewygodna czy kosztowna, i dlatego zasługuje na osobne pięć minut przygotowania. Trzy sytuacje wracają najczęściej.
Bagaż nie doleciał:
- My bag did not arrive. Here is the tag from check-in. (Mój bagaż nie doleciał. To kwit z odprawy)
- Can you tell me where it is now and when it will get here? (Może Pani powiedzieć, gdzie jest teraz i kiedy tu dotrze?)
- I need it delivered to my hotel, not to the airport. (Potrzebuję dostawy do hotelu, nie na lotnisko)
Lot odwołany:
- What are my options if I need to be in Barcelona tonight? (Jakie mam możliwości, jeśli muszę być wieczorem w Barcelonie?)
- Is there another airline you can put me on? (Jest inna linia, na którą może mnie Pani przepisać?)
- Does the airline cover the hotel tonight? (Linia pokrywa dzisiejszy hotel?)
Spóźniona przesiadka:
- I was rebooked onto the 19:40. Can you confirm my bag is on it too? (Przepisano mnie na 19:40. Może Pani potwierdzić, że mój bagaż też tam jest?)
Zauważ, że każde z tych zdań zawiera jeden konkret: numer, godzinę, miasto albo dokument w ręce. Rozmowa z obsługą lotniska idzie szybko wtedy, gdy pierwsze zdanie zawiera dane, a nie emocje.
Plan na tydzień przed wylotem
Dzień 1. Wypisz swoją trasę i cztery momenty: odprawa, kontrola, bramka, pokład. Do każdego wybierz po trzy zdania z listy wyżej, te które dotyczą Twojego wyjazdu. Nie dwanaście, po trzy.
Dzień 2. Odprawa. Powiedz swoje trzy zdania na głos po dziesięć razy, z liczbą sztuk bagażu i nazwą lotniska docelowego. Potem przeczytaj na głos pytania obsługi, żeby usłyszeć, jak brzmią.
Dzień 3. Kontrola. Te same dziesięć powtórzeń, plus zdanie o powtórzeniu polecenia. Wypowiedz je tak, jakbyś stał w kolejce i miał trzy sekundy.
Dzień 4. Bramka. Dodaj zdanie o przesiadce z prawdziwą godziną i miastem z Twojego biletu. To jedno zdanie ratuje najwięcej.
Dzień 5. Pokład. Trzy prośby, każda po pięć powtórzeń. Krótkie, więc idzie szybko.
Dzień 6. Sytuacje awaryjne. Bagaż, odwołany lot, spóźniona przesiadka. Po jednym zdaniu na każdą.
Dzień 7. Przejście całej trasy w głowie z wypowiadaniem na głos: podchodzisz do odprawy, mówisz, przechodzisz kontrolę, słyszysz zmianę bramki, pytasz. Całość trwa cztery minuty.
Rozłożenie tych powtórzeń na siedem dni działa lepiej niż zebranie ich w jeden wieczór, co Carpenter i współpracownicy (2012) pokazali na wielu rodzajach materiału. Roediger i Karpicke (2006) dodali drugi element: wypowiadanie z pamięci utrwala mocniej niż ponowne przeczytanie listy. Jeśli chcesz szerszy zapas zdań na cały wyjazd, weź dwadzieścia zdań na wyjazd za granicę.
Czego nie robić
Nie ucz się słownictwa lotniskowego z listy pojedynczych słów. Boarding pass, aisle, layover znane osobno nie złożą się w zdanie pod presją. Nattinger i DeCarrico (1992) opisali, że mowa buduje się z gotowych całostek, więc uczyć się trzeba całych zwrotów. Jak to wygląda w praktyce, opisałem w tekście o mówieniu zdaniami zamiast słówkami.
Nie planuj długich wypowiedzi. Przy odprawie nikt nie oczekuje pełnego zdania, a im dłuższa Twoja konstrukcja, tym więcej miejsc, w których możesz się zaciąć.
Nie zakładaj, że obsługa mówi z akcentem z podręcznika. W Amsterdamie, Dubaju i Stambule usłyszysz angielski w wersji międzynarodowej, gdzie żadna strona nie jest rodzimym użytkownikiem. Seidlhofer (2005) opisała to jako normalny stan rzeczy w komunikacji lotniczej, nie jako odstępstwo.
Nie rezygnuj z pytania, gdy pierwsza próba nie wyszła. Prośba o powtórzenie jest częścią rozmowy, nie porażką. Personel powtarza to samo pięćdziesiąt razy dziennie.
Nie odkładaj przygotowania na dzień wylotu. Dziesięć minut dziennie przez tydzień kosztuje mniej niż jedna godzina w noc przed lotem i daje więcej, bo mowa buduje się z powtórzeń rozłożonych w czasie.
Co dalej
Lotnisko jest dobrym poligonem, bo repertuar jest zamknięty, a rozmówcy życzliwi i przewidywalni. Jeśli przejdziesz przez odprawę, kontrolę i bramkę bez milczenia, masz dowód, że problem nie leży w zasobie słów. Kolejny etap podróży, hotel i restauracja, wymaga już dłuższych wypowiedzi i o tym jest tekst o angielskim w hotelu i restauracji. Jeśli częściej gubisz się przy szybko mówiących rozmówcach, zacznij od tekstu o tym, co robić, gdy native mówi szybko.
Chcesz wiedzieć, który element rozmowy blokuje Cię najbardziej, zanim spakujesz walizkę? Zrób bezpłatny test bariery językowej i zobacz to na konkretnych danych.
Źródła i badania
- MacIntyre et al. (2003): Willingness to communicate in a second language: the effects of context, norms, and vitality
- Horwitz et al. (1986): Foreign Language Classroom Anxiety
- Nattinger & DeCarrico (1992): Lexical Phrases and Language Teaching
- Roediger & Karpicke (2006): Test-Enhanced Learning: Taking Memory Tests Improves Long-Term Retention
- Carpenter et al. (2012): Using Spacing to Enhance Diverse Forms of Learning
- Seidlhofer (2005): English as a lingua franca
- Vandergrift (2007): Recent developments in second and foreign language listening comprehension research
