Przy wynajmie milczenie kosztuje dosłownie. Niezadane pytanie o to, co wchodzi w czynsz, wraca po miesiącu jako rachunek. Niezrobione zdjęcia przy wprowadzeniu wracają po roku jako potrącenie z kaucji. To sytuacja, w której kilkanaście zdań przygotowanych wcześniej ma wymierną wartość.
Rafał i sto osiemdziesiąt funtów, których nie odzyskał
Rafał ma 29 lat, wyjechał do Manchesteru do pracy w magazynie firmy logistycznej. Znalazł mieszkanie przez agencję i podpisał umowę, której nie przeczytał w całości, bo agent mówił szybko, a Rafał nie chciał wyjść na kogoś, kto nie rozumie.
Przy wyprowadzce dostał potrącenie z kaucji: sto osiemdziesiąt funtów za czyszczenie dywanu i za dwie plamy na ścianie, które były tam przed jego wprowadzeniem.
Rafał nie miał jak tego podważyć. Nie zrobił zdjęć przy wprowadzeniu i nie wiedział, że dokument o nazwie inventory, który podpisał pierwszego dnia, jest właśnie protokołem stanu mieszkania.
Co jest tu istotne: Rafał rozumiał angielski wystarczająco, żeby zapytać. Nie zapytał, bo pytanie wymagało zatrzymania rozmowy i przyznania, że czegoś nie wie, a to wydawało się wtedy droższe niż ryzyko.
Oglądanie mieszkania: cztery pytania, które zamykają spory
Zadaj je wszystkie, nawet jeśli wydają się oczywiste. Zajmują dwie minuty i oszczędzają miesiące.
Co wchodzi w czynsz. What's included in the rent? Dopytaj konkretnie: Are bills included? Does that cover council tax and water? W Wielkiej Brytanii council tax potrafi być sporą pozycją, a bywa poza czynszem.
Kaucja i warunki jej zwrotu. How much is the deposit and when do I get it back? Warto dopytać: Is it protected in a deposit scheme? W Wielkiej Brytanii kaucja powinna być w oficjalnym systemie ochrony, co daje Ci ścieżkę odwoławczą.
Długość umowy i wypowiedzenie. How long is the tenancy? What's the notice period? Standardem bywa dwanaście miesięcy z możliwością wyjścia po sześciu, ale to zależy od umowy.
Kto odpowiada za naprawy. Who do I contact if something breaks? Are repairs covered by the landlord? Odpowiedź na to pytanie decyduje o tym, kto płaci za piecyk w styczniu.
Do tego jedno pytanie, którego prawie nikt nie zadaje: Why is the current tenant leaving? Odpowiedź bywa pouczająca.
Umowa: słowa, które trzeba rozumieć
Nie musisz rozumieć całej umowy. Musisz rozumieć osiem pojęć.
Tenancy agreement, umowa najmu. Landlord i letting agent, właściciel i pośrednik. Deposit, kaucja. Holding deposit, zadatek rezerwacyjny, zwykle bezzwrotny. Inventory, protokół stanu mieszkania. To dokument, który zgubił Rafała. Notice period, okres wypowiedzenia. Break clause, zapis pozwalający zakończyć umowę wcześniej. Fair wear and tear, normalne zużycie, za które nie powinieneś płacić. Guarantor, poręczyciel, często wymagany od osób bez historii najmu w danym kraju.
Zdanie, które warto powiedzieć przed podpisaniem: Could I take this home and read it before signing? Nikt rozsądny nie odmówi, a to zdanie ratuje przed podpisaniem czegoś w pośpiechu.
Gdy czegoś nie rozumiesz: Sorry, what does this clause mean exactly? Wskazanie konkretnego zapisu działa lepiej niż ogólne przyznanie, że nie rozumiesz. Szerzej o dopytywaniu w tekście o budowaniu pytań po angielsku.
Zgłaszanie usterek
Tu decyduje konkret, bo ogólna wiadomość zwykle nie uruchamia żadnej reakcji.
Napisz co, gdzie i od kiedy. The boiler hasn't been working since Monday. There's no hot water in the flat.
Poproś o termin. Could you let me know when someone can come and look at it?
Ponów, jeżeli nie ma odpowiedzi. I'm following up on my message from last Tuesday about the boiler. Zwrot to follow up on jest tu dokładnie tym, czego używa się w takiej sytuacji.
Zachowaj wszystko na piśmie. Rozmowa telefoniczna nie zostawia śladu. Przy sporze o kaucję ślad jest jedynym argumentem.
Odzyskanie kaucji
Zaczyna się pierwszego dnia, a nie ostatniego.
Przy wprowadzeniu. Zrób zdjęcia wszystkiego, co odbiega od idealnego stanu, i wyślij je mailem do agenta tego samego dnia. Wiadomość: I've attached photos of the existing damage for the record. Sformułowanie for the record znaczy „do udokumentowania" i jest tu naturalne.
Sprawdź protokół. Could you send me a copy of the inventory? Jeżeli coś się nie zgadza, napisz to od razu.
Przy wyprowadzce. Could we do the check-out inspection together? Obecność przy odbiorze zmienia bardzo dużo.
Przy potrąceniu, z którym się nie zgadzasz. I don't agree with the deduction for the carpet. The photos I sent on [data] show the stain was there before I moved in. Konkret plus dowód, bez emocji.
Boers i inni (2006) pokazali, że osoby posługujące się gotowymi, utartymi zwrotami są odbierane jako bardziej płynne i pewniejsze niż osoby budujące te same treści z pojedynczych słów. W sporze o pieniądze to działa również na Twoją korzyść negocjacyjną, bo pewne brzmienie zmienia odbiór argumentu.
Jak się przygotować
Wypisz cztery pytania z sekcji o oglądaniu i przećwicz je na głos. Dziesięć powtórzeń każde, w normalnym tempie. Swain i Lapkin (1995) opisują produkcję na głos jako moment, w którym forma faktycznie się utrwala.
Zapisz osiem pojęć z umowy jako listę do sprawdzenia. Nie musisz ich pamiętać, wystarczy, że będziesz je rozpoznawał w dokumencie.
Przygotuj jedno zdanie o zdjęciach i wyślij je pierwszego dnia. To pojedyncza wiadomość, która w przypadku Rafała byłaby warta sto osiemdziesiąt funtów.
Podobnie przewidywalne są rozmowy w banku, które rozłożyliśmy w osobnym tekście. Jeżeli chcesz przećwiczyć takie sytuacje z kimś, kto wyłapie, gdzie się zacinasz, umów bezpłatną rozmowę albo zrób bezpłatny test bariery językowej.
