Polski radzi sobie z tym obszarem dwoma czasownikami i oba przyjmują odbiorcę albo obywają się bez niego. Angielski rozdziela to na cztery czasowniki o różnej składni. O wyborze decyduje to, co musi stać zaraz po czasowniku.
Magda i zdanie, które zabrzmiało dziwnie
Magda ma 35 lat, pracuje w dziale HR firmy z centralą w Sztokholmie. Prowadzi rozmowy rekrutacyjne po angielsku i relacjonuje ich przebieg zespołowi.
Na jednym z takich statusów powiedziała: she said me that she wants to relocate. Nikt nie zareagował, spotkanie potoczyło się dalej.
Magda używa tej konstrukcji od lat. Zapytana o zasadę, natychmiast odpowiada, że tell wymaga osoby, a say nie. Wie to dobrze. W rozmowie, gdy uwaga jest zajęta relacjonowaniem treści, wybiera automatycznie, a automat nie zna tej zasady.
Polskie „powiedziała mi" i „powiedziała, że" różnią się jedynie obecnością zaimka, ten sam czasownik obsługuje obie wersje. W angielskim zmiana obecności odbiorcy oznacza zmianę czasownika i to jest cała trudność.
Jedno pytanie, które rozstrzyga wybór
Zamiast czterech reguł, jedno pytanie: czy zaraz po czasowniku pada osoba, do której mówisz?
Jeżeli tak, użyj tell. tell me, tell the client, tell her, tell the team.
Jeżeli nie, użyj say. say something, say that, say nothing, say a few words.
Stąd poprawnie: she told me that she wants to relocate albo she said that she wants to relocate. Obie wersje są dobre, różni je obecność odbiorcy.
Jeżeli mimo wszystko chcesz wskazać osobę przy say, trzeba dołożyć przyimek: she said to me. Ta forma jest poprawna, choć rzadsza i brzmi nieco bardziej dobitnie.
Speak i talk, czyli różnica rejestru
Te dwa są łatwiejsze, bo pomyłka rzadko razi.
Speak brzmi nieco formalniej i pojawia się przy umiejętnościach językowych oraz przy zwracaniu się do kogoś w sprawie oficjalnej. I speak English, may I speak to Mr Nowak, she spoke at the conference.
Talk zakłada wymianę zdań i brzmi swobodniej. we talked about the budget, let's talk later, I need to talk to you.
W wielu sytuacjach oba przejdą i nikt nie zwróci uwagi. Wyjątek, który warto zapamiętać: przy językach zawsze speak. I talk English brzmi wyraźnie źle.
Zwroty do zapamiętania w całości
Zamiast rozstrzygać za każdym razem, warto mieć gotowe elementy. Boers i inni (2006) pokazali, że osoby posługujące się utartymi połączeniami słów są odbierane jako bardziej płynne niż osoby budujące te same treści z pojedynczych wyrazów. Gotowy zwrot wyciągasz w całości, złożenie z części wymaga decyzji.
Z tell: tell me more, tell the truth, tell a story, tell the difference, I told you so, let me tell you.
Z say: say hello, say sorry, say a few words, needless to say, having said that, as I said.
Ze speak: speak up, speak your mind, strictly speaking, speak on behalf of, speaking of which.
Z talk: talk it over, talk sense, let's talk it through, talk shop, we need to talk.
Zauważ, ile z nich to gotowe wtrącenia przydatne na spotkaniach. Having said that i speaking of which kupują sekundę na myślenie i brzmią naturalnie, co przy prowadzeniu rozmowy bywa cenniejsze od poprawności pojedynczego czasownika.
Dlaczego reguła nie wystarcza
Magda znała regułę i mimo to pomyliła się w rozmowie. To normalny przebieg, a nie wyjątek.
DeKeyser (2007) opisuje przechodzenie od znajomości zasady do sprawności jako proces wymagający wielokrotnego wykonania samej czynności. Wykonaniem jest tu wypowiedzenie zdania na głos, a nie rozwiązanie ćwiczenia z lukami.
Schmidt (1990) dokłada do tego rolę świadomej uwagi skierowanej na konkretny element: żeby forma się przyswoiła, trzeba ją najpierw zauważyć u siebie. Stąd wartość nagrywania własnych wypowiedzi, opisana w tekście o nagrywaniu siebie po angielsku.
Praktyczne ćwiczenie: weź pięć zdań, które relacjonują czyjeś słowa i faktycznie padają w Twojej pracy. The client told us that the deadline moved. He said the invoice was sent. Powiedz każde dziesięć razy na głos, w normalnym tempie. Po tygodniu wybór zacznie się dziać sam.
Magda przećwiczyła siedem takich zdań z własnych statusów rekrutacyjnych. Po miesiącu told me wychodziło bez zastanowienia. Podobny mechanizm dotyczy pary make i do, którą rozłożyliśmy w osobnym tekście.
Jeżeli chcesz sprawdzić, które konstrukcje wracają u Ciebie w błędnej wersji, zrób bezpłatny test bariery językowej. Jeżeli wolisz, żeby ktoś wyłapał je w rozmowie, umów bezpłatną rozmowę.
