Ćwiczenie 1: Sprawdź się: uzupełnij luki
Uzupełnij luki formą Present Perfect lub Past Simple czasownika w nawiasie albo właściwym słowem.
Present Perfect, czas teraźniejszy dokonany
Present Perfect, czas teraźniejszy dokonany
Present Perfect bez tajemnic: budowa have/has + III forma, since i for, just, already, yet, ever, never, been i gone. Typowe błędy Polaków i ćwiczenia.
W skrócie
Present Perfect (have/has + III forma czasownika) łączy przeszłość z teraźniejszością: mówi o doświadczeniach życiowych, o sytuacjach trwających do teraz (since, for) i o niedawnych zdarzeniach, których skutek widać teraz. Jeśli podajesz konkretny, zakończony moment w przeszłości (yesterday, ago, in 2010), użyj Past Simple, a nie Present Perfect.
Budowa Present Perfect
Present Perfect tworzysz z have lub has (3. osoba liczby pojedynczej: he, she, it) oraz III formy czasownika (past participle). W czasownikach regularnych to końcówka -ed (worked, played), nieregularne trzeba znać na pamięć, zobacz Czasowniki nieregularne, tabela z tłumaczeniem.
Present Perfect: zdania twierdzące, przeczące i pytania
| Forma | Budowa | Przykład |
|---|---|---|
| twierdzenie | I/you/we/they have ('ve) + III forma | We have finished the report. |
| twierdzenie | he/she/it has ('s) + III forma | She has lost her phone. |
| przeczenie | have not (haven't) / has not (hasn't) + III forma | I haven't seen that film. |
| pytanie | Have/Has + podmiot + III forma? | Has he called you? |
| krótka odpowiedź | Yes, I have. / No, she hasn't. | Have you eaten? Yes, I have. |
Doświadczenia życiowe: ever, never, the first time
Present Perfect stosujesz, gdy mówisz o tym, co zdarzyło się (albo nie) kiedykolwiek w życiu, bez podawania, kiedy dokładnie. Ważny jest sam fakt doświadczenia, a nie data. Typowe słowa: ever (kiedykolwiek, w pytaniach), never (nigdy), before (wcześniej), once, twice, three times.
- Have you ever been to Japan? Byłeś kiedyś w Japonii?
- I've never eaten sushi. Nigdy nie jadłem sushi.
- She has read this book three times. Przeczytała tę książkę trzy razy.
- This is the first time I've driven on the left. Pierwszy raz jeżdżę lewą stroną.
- It's the best film I've ever seen. To najlepszy film, jaki kiedykolwiek widziałem.
Gdy rozmowa przechodzi od ogólnego doświadczenia do szczegółów (kiedy, gdzie, jak), zwykle przechodzisz na Past Simple: Have you ever been to Rome? Yes, I went there in 2019.
Sytuacje trwające do teraz: since i for
Gdy coś zaczęło się w przeszłości i trwa nadal, po angielsku używasz Present Perfect (albo Present Perfect Continuous), a nie czasu teraźniejszego jak w polskim. Polskie Mieszkam tu od pięciu lat to I've lived here for five years.
since czy for?
| Słowo | Znaczenie | Przykłady określeń | Zdanie |
|---|---|---|---|
| since | od (punkt w czasie, początek) | since 2015, since Monday, since I was a child | I've known her since 2015. |
| for | przez / od (okres, długość) | for ten years, for two weeks, for ages | We've been married for ten years. |
| How long…? | jak długo | pytanie o długość trwania | How long have you had this car? |
- He has worked here since March. Pracuje tu od marca.
- I haven't seen Tom for months. Nie widziałem Toma od miesięcy.
- How long have you lived in Gdańsk? Jak długo mieszkasz w Gdańsku?
Niedawna przeszłość i skutek teraz: just, already, yet
Present Perfect wybierasz także wtedy, gdy zdarzenie miało miejsce niedawno, a jego skutek jest ważny teraz: coś się zmieniło, jest nowa sytuacja, nowa wiadomość.
just, already, yet, still, znaczenie i pozycja
| Słowo | Znaczenie | Pozycja | Przykład |
|---|---|---|---|
| just | właśnie, przed chwilą | między have/has a III formą | I've just made some coffee. |
| already | już (wcześniej, niż się spodziewano) | zwykle między have/has a III formą | She has already left. |
| yet | już? (pytania) / jeszcze nie (przeczenia) | na końcu zdania | Have you finished yet? I haven't finished yet. |
| still | wciąż, nadal (z przeczeniem: wciąż nie) | przed haven't/hasn't | He still hasn't paid me. |
- I've lost my keys. I can't get in. Zgubiłem klucze. Nie mogę wejść.
- Look! It has started to snow. Patrz! Zaczął padać śnieg.
- Has the parcel arrived yet? Czy paczka już przyszła?
- They've just got engaged. Właśnie się zaręczyli.
Been czy gone?
Czasownik go ma w Present Perfect dwie formy o różnym znaczeniu.
| Forma | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| has/have been (to) | był(a) i wrócił(a); doświadczenie | She has been to Paris. (była w Paryżu, już wróciła) |
| has/have gone (to) | poszedł/pojechał i jeszcze go nie ma | She has gone to Paris. (pojechała, jest teraz w Paryżu lub w drodze) |
- Where's Mark? He's gone to the shop. Gdzie jest Mark? Poszedł do sklepu.
- I've been to the shop. Here's your milk. Byłem w sklepie. Masz tu swoje mleko.
Kiedy NIE używać Present Perfect
Present Perfect nie łączy się z określeniami zakończonego czasu w przeszłości. Z nimi zawsze używasz Past Simple. Więcej porównań znajdziesz w temacie Present Perfect czy Past Simple?.
Określenia czasu
| Tylko Past Simple (czas zakończony) | Zwykle Present Perfect (czas niezakończony lub nieokreślony) |
|---|---|
| yesterday, last week, last year | today, this week, this year (jeśli jeszcze trwa) |
| two days ago, a long time ago | recently, lately, so far, up to now |
| in 2010, in May (zakończony), on Monday | since 2010, for two years |
| When…? What time…? | ever, never, just, already, yet |
Typowe błędy Polaków
- I live here since 2015. → I have lived here since 2015. Po polsku mówimy w czasie teraźniejszym („mieszkam od…”), ale po angielsku sytuacja trwająca od przeszłości do teraz wymaga Present Perfect.
- I have seen him yesterday. → I saw him yesterday. Yesterday to zakończony czas w przeszłości. Z takimi określeniami (yesterday, ago, last week, in 2010) używa się Past Simple.
- I know her for ten years. → I have known her for ten years. Czasownik statyczny know w znaczeniu „znam od…” łączy się z Present Perfect, nie z Present Simple.
- It's the first time I am in London. → It's the first time I have been in London. Po konstrukcji It's the first time stosuje się Present Perfect, mimo że po polsku jest czas teraźniejszy.
- When have you bought this car? → When did you buy this car? Pytanie When dotyczy konkretnego momentu w przeszłości, więc wymaga Past Simple.
- She has been to the doctor's, so she isn't at home now. → She has gone to the doctor's, so she isn't at home now. Has been oznacza, że była i wróciła. Jeśli jej nadal nie ma, mówimy has gone.
Ćwiczenia
Chcesz mówić tym bez zastanowienia?
Gramatyka z ekranu to dobry start. Na bezpłatnej konsultacji ustalimy Twój cel i plan lekcji 1:1.
Spotkanie online przez Google Meet · Bez oceniania, bez testu gramatyki, bez zobowiązań.
