Pytania egzaminującego na maturze ustnej: jak odpowiadać bez stresu

Dla wielu maturzystów najtrudniejszy moment egzaminu ustnego to nie opis ilustracji, a chwila, w której zdający kończy mówić i słyszy pytanie, którego nie ma w swojej wersji zestawu.

Pojawia się lęk: „A co, jeśli nie zrozumiem pytania?”, „A co, jeśli nie będę miał żadnego zdania na ten temat?”, „Co, jeśli zapomnę słówka?”.

Treść pytań nie jest jawna i nie da się jej przewidzieć. Przewidywalna jest natomiast liczba pytań i ich umiejscowienie — a to wystarczy, żeby przygotować format odpowiedzi zamiast konkretnych odpowiedzi.

Strukturę całego egzaminu znajdziesz w naszym przewodniku: matura ustna z angielskiego: pytania, zestawy i schematy. Zobacz także, jak poradzić sobie w sytuacji kryzysowej: pustka w głowie na maturze ustnej — zwroty ratunkowe.

Oficjalnie według CKE: ile pytań i skąd się biorą

Egzaminujący nie wymyśla pytań. W rozmowie wstępnej oraz w zadaniach 2. i 3. zadaje wyłącznie pytania zamieszczone w zestawie dla egzaminującego — tak stanowi Informacja o sposobie organizacji i przeprowadzania egzaminu maturalnego.

• Rozmowa wstępna: „kilka pytań” związanych z życiem i zainteresowaniami zdającego, ok. 2 minuty. Informator nie podaje ich liczby.
• Zadanie 1 (rozmowa z odgrywaniem roli): brak osobnych pytań — egzaminujący odgrywa rolę wskazaną w poleceniu, a w jego zestawie są sugestie, jak prowadzić rozmowę (np. dopytać o szczegóły, grzecznie się nie zgodzić).
• Zadanie 2 (opis ilustracji): trzy pytania związane z tematyką ilustracji.
• Zadanie 3 (materiał stymulujący): dwa pytania — w przykładowych zestawach egzaminujący wybiera je z czterech zapisanych w swojej wersji.

W czasie egzaminu nie udziela się żadnych wyjaśnień dotyczących zadań, więc pytanie o sens polecenia nie pomoże. Można natomiast poprosić o powtórzenie samego pytania.

Jak możesz podejść do tego praktycznie: powtarzalny układ pytań w Zadaniu 2

W przykładowych zestawach z Informatora trzy pytania do ilustracji układają się w powtarzalny wzór. To obserwacja z tych zestawów, a nie reguła CKE — ale jako rusztowanie do ćwiczeń działa dobrze:

1. Pytanie 1: Interpretacja obrazka (Dlaczego? Co czują? Co mogło się stać?)
   • Wymaga: modal verbs (might, could), Present Continuous, dedukcji
2. Pytanie 2: Twoja opinia na temat ogólny (Czy wolisz X czy Y? Co sądzisz o...)
   • Wymaga: argumentacji, porównań, zwrotów opinii (In my view, Personally)
3. Pytanie 3: Relacja z przeszłości (Opowiedz o sytuacji, kiedy...)
   • Wymaga: czasów przeszłych (Past Simple, Past Continuous)

Przykład na naszym zestawie zbudowanym w tym formacie

Zdjęcie przedstawia młodego człowieka siedzącego z laptopem w kawiarni.

1. Pytanie 1 (dedukcja): Why do you think the man decided to work in a café rather than at home?
   • Błąd: „Because it is good.”
   • Odpowiedź rozwinięta: „In my opinion, he might find it easier to concentrate away from domestic distractions. Moreover, many freelancers enjoy the vibrant atmosphere of a café and the possibility of having fresh coffee on hand.”
2. Pytanie 2 (opinia): Is working remotely suitable for everyone? Why or why not?
   • Odpowiedź rozwinięta: „Personally, I don't think remote work suits every individual. While it offers incredible flexibility, it also requires tremendous self-discipline. People who struggle with time management often feel isolated and overwhelmed when working from home.”
3. Pytanie 3 (doświadczenie z przeszłości): Tell me about a situation when you had to study or work under pressure.
   • Odpowiedź rozwinięta: „Last year, just two days before my final history presentation, my computer crashed and I lost my initial draft. I had to stay up almost all night reconstructing my slides. Fortunately, I managed to finish everything on time and received a top grade, but it was extraordinarily stressful.”

Metoda PREP: nasz sposób na rozwinięcie odpowiedzi

CKE nie narzuca żadnego schematu odpowiedzi. Możesz jednak wykorzystać model PREP, znany z debat i wystąpień publicznych, jako proste rusztowanie, które pomaga rozwinąć myśl zamiast urwać ją po jednym zdaniu:

Taka odpowiedź zajmuje zwykle 35–45 sekund i składa się z czterech zdań. Nie jest to gwarancja punktów — o rozwinięciu decyduje zespół przedmiotowy — ale odpowiedź w tym formacie trudno uznać za nierozwiniętą.

Co zrobić, gdy nie dosłyszałeś pytania?

Wielu zdających boi się odezwać, gdy umknie im jedno słowo. Zapamiętaj: prośba o powtórzenie pytania to nie grzech.

Co WOLNO zrobić (bez utraty punktów):

• „Could you repeat the question, please?” (Czy mógłby pan powtórzyć pytanie?)
• „I'm sorry, I didn't catch the last word. Could you say that again?” (Przepraszam, nie dosłyszałem ostatniego słowa...)

Jednokrotne użycie tego zwrotu pokazuje naturalną znajomość języka.

Czego NIE WOLNO robić:

• Nie mów: „Co?”, „Po polsku proszę” ani nie rób wielkich oczu w milczeniu.
• Nie proś o powtórzenie każdego pytania. Zakres pomocy egzaminującego wchodzi do oceny sprawności komunikacyjnej: przy pomocy okazjonalnej odejmuje się 1 punkt, przy znacznej 2 punkty, i to w każdym zadaniu osobno.

Zwroty kupujące czas (filler phrases)

Co zrobić, gdy rozumiesz pytanie, ale potrzebujesz 4 sekund na wymyślenie sensownej odpowiedzi? Nigdy nie milcz. Zastosuj zwrot kupujący czas:

• „That's an intriguing question. Let me think about that for a moment...” (To intrygujące pytanie. Niech pomyślę o tym przez chwilę...)
• „I haven't really thought about this before, but I would probably say that...” (Nie myślałem o tym wcześniej, ale prawdopodobnie powiedziałbym, że...)
• „Well, looking at this issue from different angles...” (Cóż, patrząc na tę kwestię z różnych perspektyw...)

Dzięki tym frazom brzmisz płynnie, nie tworzysz niezręcznej ciszy i dajesz swojemu mózgowi czas na ułożenie argumentów.

Podsumowanie i kolejny krok

Treści pytań nie przewidzisz, ale ich liczbę i miejsce w egzaminie już tak. Jeśli masz gotowy format odpowiedzi i kilka zwrotów kupujących czas, niespodzianką pozostaje tylko temat.

Chcesz sprawdzić swoje reakcje na żywo? Sprawdź próbną maturę ustną z języka angielskiego online: pełna symulacja z nagraniem i oceną według kryteriów z Informatora. Zobacz też, co robić, gdy pojawi się pustka w głowie, oraz jak wygląda opis ilustracji w Zadaniu 2.

Źródła

• Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2024/2025, CKE: charakterystyka zadań, kryteria oceniania i przykładowe zestawy z pytaniami dla egzaminującego.
• Informacja o sposobie organizacji i przeprowadzania egzaminu maturalnego w 2027 r., CKE: zasada zadawania wyłącznie pytań z zestawu dla egzaminującego (sekcja 22.5).