Przepis po angielsku wygląda prosto, dopóki nie trafisz na słowo simmer, fold in albo cup. Wtedy widać, że angielski kulinarny to osobny język, w którym czasowniki znaczą coś bardzo konkretnego, a nie ogólnego.
Do tego dochodzą miary. Amerykański przepis operuje kubkami i uncjami, brytyjski gramami, a różnica między nimi potrafi zepsuć wypiek zupełnie.
Poniższe dwadzieścia słów pokrywa czynności, składniki, miary i rozmowę o jedzeniu, czyli wszystko, czego potrzeba, żeby przepis wyszedł i żeby dało się o nim opowiedzieć.
Dlaczego akurat te słowa mają znaczenie
Pierwszy powód to precyzja czasowników. Boil i simmer to dwie różne temperatury, a chop, dice i slice to trzy różne sposoby krojenia. W przepisie te słowa pełnią rolę instrukcji, od której zależy efekt.
Drugi powód jest towarzyski. Jedzenie to najbezpieczniejszy temat rozmowy na świecie i jednocześnie najlepszy sposób opowiedzenia o własnym kraju. Homemade, leftovers i recipe wracają w tych rozmowach nieustannie.
20 słówek w czterech grupach
Cztery grupy: czynności, krojenie, miary i rozmowa o jedzeniu.
Czynności
Pięć czasowników, które w przepisie znaczą coś bardzo konkretnego.
- boil: gotować we wrzątku. Pełne wrzenie, duże bąble.
Boil the pasta for eight minutes. - simmer: gotować na wolnym ogniu. Tuż poniżej wrzenia, drobne bąbelki.
Simmer for twenty minutes with the lid on. - fry: smażyć. Stir-fry to smażenie z ciągłym mieszaniem.
Fry the onions until golden. - bake: piec w piekarniku. Roast dotyczy mięsa i warzyw w wyższej temperaturze.
Bake at one hundred eighty degrees. - stir: mieszać. Fold in to delikatne wmieszanie, bez ubijania.
Stir constantly for two minutes.
Krojenie i przygotowanie
Pięć słów, które w polskim mieszczą się w jednym czasowniku kroić.
- chop: siekać na kawałki. Bez wymogu równości kawałków.
Chop the parsley finely. - dice: kroić w kostkę. Kostka o równym boku.
Dice two carrots. - slice: kroić w plastry. Cienkie, płaskie kawałki.
Slice the bread thickly. - peel: obierać. Też rzeczownik oznaczający skórkę.
Peel and dice the potatoes. - grate: trzeć na tarce. Nie mylić z grill.
Grate the cheese on top.
Miary
Tu przepisy rozjeżdżają się najbardziej między krajami.
- cup: miarka objętości, około 240 ml. Standard w przepisach amerykańskich.
Add one cup of flour. - tablespoon: łyżka stołowa. Skracane do tbsp.
Two tablespoons of olive oil. - teaspoon: łyżeczka. Skracane do tsp, trzy razy mniejsza niż tbsp.
Half a teaspoon of salt. - ounce: uncja, około 28 gramów. Skracane do oz.
Four ounces of butter. - a pinch of: szczypta. Nieprecyzyjne z założenia.
Add a pinch of salt.
Rozmowa o jedzeniu
Ostatnie pięć słów przydaje się poza kuchnią.
- recipe: przepis. Wymowa resypi, trzy sylaby.
Could you send me the recipe? - homemade: domowej roboty. Bardzo mocna pochwała w kulturze anglosaskiej.
This bread is homemade. - leftovers: resztki z poprzedniego posiłku. Zawsze w liczbie mnogiej, bez negatywnego zabarwienia.
I had leftovers for lunch. - savoury: wytrawny, słony. Przeciwieństwo sweet, w USA pisane savory.
I prefer savoury breakfasts. - filling: sycący. Też rzeczownik oznaczający nadzienie.
That soup was surprisingly filling.
Trzy błędy, które słychać najczęściej
Mylenie boil z simmer
Boil to pełne wrzenie, simmer to gotowanie tuż poniżej. Przepis, który mówi simmer for an hour, przy pełnym wrzeniu skończy się przypalonym dnem garnka. To najczęstszy błąd przy tłumaczeniu przepisów.
Traktowanie cup jako dowolnego kubka
Cup w przepisie to jednostka miary, około dwustu czterdziestu mililitrów, a nie kubek z szafki. Przy wypiekach ta różnica decyduje o tym, czy ciasto w ogóle wyrośnie.
Mówienie I cook dinner every day o odgrzewaniu
Cook oznacza przygotowanie potrawy z produktów. O odgrzewaniu mówi się heat up albo reheat. To rozróżnienie bywa źródłem żartów w rozmowach o gotowaniu.
Jak zapamiętać te słówka na stałe
Lista przeczytana raz znika w ciągu dwóch dni. Poniżej krótki tryb pracy, który sprawdza się u dorosłych uczących się między jednym a drugim spotkaniem.
- Wybierz pięć słów, nie dwadzieścia. Te, które opisują sytuację, w której znajdziesz się w najbliższym tygodniu. Reszta poczeka.
- Zbuduj własne zdanie do każdego. Nie przepisuj przykładu z tabeli, tylko wstaw swoje realia: swoje miasto, swoją firmę, swoje nazwisko.
- Powiedz je na głos pięć razy. Cicho, do siebie, przy kawie. Chodzi o to, żeby usta wykonały ruch, a nie żeby oczy przeczytały tekst.
- Wróć do nich po dwóch dniach i po tygodniu. Dwa krótkie powtórzenia w odstępach robią więcej niż godzina wkuwania jednego wieczoru.
- Użyj ich w rozmowie z człowiekiem. To jedyny krok, który zamienia słowo bierne w słowo aktywne. Bez niego zostaje rozpoznawanie, a nie mówienie.
Jak sprawdzić, czy te słowa są już Twoje
Test jest prosty i zajmuje trzy minuty. Zasłoń kolumnę z angielskim w tabeli poniżej i przejdź po polskich znaczeniach, mówiąc na głos angielski odpowiednik. Nie w myślach, na głos.
Słowo, które przychodzi w mniej niż dwie sekundy, jest Twoje. Takie, nad którym się zastanawiasz, jest wciąż bierne i w rozmowie nie wyjdzie, bo tam nie ma dwóch sekund do namysłu. Właśnie ta różnica, a nie liczba przeczytanych list, decyduje o tym, czy mówisz swobodnie.
Jeśli po pierwszym podejściu wyjdzie Ci pięć słów na dwadzieścia, to normalny wynik. Wróć do listy po dwóch dniach, a potem po tygodniu, i sprawdź, ile z nich zostało.
Tabela: wszystkie 20 słówek w jednym miejscu
Wydrukuj, zrób zrzut ekranu albo przepisz do notatek w telefonie. Kolumna z przykładem jest ważniejsza niż samo tłumaczenie, bo to zdanie, a nie słowo, wychodzi z ust w rozmowie.
| # | Angielski | Polski | Przykład użycia |
|---|---|---|---|
| 1 | boil | gotować we wrzątku | Boil the pasta for eight minutes. |
| 2 | simmer | gotować na wolnym ogniu | Simmer for twenty minutes with the lid on. |
| 3 | fry | smażyć | Fry the onions until golden. |
| 4 | bake | piec w piekarniku | Bake at one hundred eighty degrees. |
| 5 | stir | mieszać | Stir constantly for two minutes. |
| 6 | chop | siekać na kawałki | Chop the parsley finely. |
| 7 | dice | kroić w kostkę | Dice two carrots. |
| 8 | slice | kroić w plastry | Slice the bread thickly. |
| 9 | peel | obierać | Peel and dice the potatoes. |
| 10 | grate | trzeć na tarce | Grate the cheese on top. |
| 11 | cup | miarka objętości, około 240 ml | Add one cup of flour. |
| 12 | tablespoon | łyżka stołowa | Two tablespoons of olive oil. |
| 13 | teaspoon | łyżeczka | Half a teaspoon of salt. |
| 14 | ounce | uncja, około 28 gramów | Four ounces of butter. |
| 15 | a pinch of | szczypta | Add a pinch of salt. |
| 16 | recipe | przepis | Could you send me the recipe? |
| 17 | homemade | domowej roboty | This bread is homemade. |
| 18 | leftovers | resztki z poprzedniego posiłku | I had leftovers for lunch. |
| 19 | savoury | wytrawny, słony | I prefer savoury breakfasts. |
| 20 | filling | sycący | That soup was surprisingly filling. |
Co dalej
Jeśli chcesz iść dalej w tym temacie, zajrzyj do tekstów o rozmowie o jedzeniu i restauracjach, small talku po angielsku oraz angielskim w hotelu i restauracji.
Kolejne listy z tej samej serii: na podróż po angielsku i na lotnisko po angielsku. Każda zbudowana tak samo, więc jeśli ten format Ci odpowiada, następna zajmie Ci już tylko kilka minut.
Jeśli chcesz przećwiczyć te słowa na głos i usłyszeć, gdzie gubisz się w rozmowie, umów bezpłatną konsultację albo zrób test bariery językowej. To 20 minut online, bez zobowiązań.
Źródła i badania
- Nation, I. S. P. (2001). Learning Vocabulary in Another Language. Cambridge University Press.
- Boers, F., Eyckmans, J., Kappel, J., Stengers, H. & Demecheleer, M. (2006). Formulaic Sequences and Perceived Oral Proficiency. Language Teaching Research, 10(3), 245-261.
- Laufer, B. & Hulstijn, J. (2001). Incidental Vocabulary Acquisition in a Second Language: The Construct of Task-Induced Involvement. Applied Linguistics, 22(1), 1-26.
- DeKeyser, R. M. (2007). Skill acquisition theory. W: B. VanPatten & J. Williams (red.), Theories in Second Language Acquisition (s. 97-113). Routledge.
