Ćwiczenie 1: Sprawdź się: uzupełnij luki
Uzupełnij luki: użyj trybu rozkazującego (twierdzącego lub przeczącego) albo let's / let's not z czasownikiem w nawiasie.
Tryb rozkazujący (imperative) i let's
Imperative and let's
Jak wydawać polecenia, prosić i proponować po angielsku: tryb rozkazujący, don't, let's, let's not, uprzejme prośby z please oraz typowe błędy Polaków.
W skrócie
Tryb rozkazujący tworzysz z samej podstawowej formy czasownika, bez podmiotu: Sit down. Open the window. Przeczenie to Don't + czasownik: Don't touch it. Propozycję wspólnego działania wyrażasz przez Let's + czasownik: Let's go.
Kiedy używasz trybu rozkazującego
- polecenia i instrukcje: Turn left at the lights. Add two eggs.
- ostrzeżenia: Be careful! Watch out!
- rady i zachęty: Try the soup, it's great.
- zaproszenia i życzenia: Come in. Have a nice day.
- prośby (z please): Please close the door.
Forma jest taka sama dla jednej osoby i wielu osób, angielski nie rozróżnia „zrób” i „zróbcie”.
Budowa
| Typ | Budowa | Przykład |
|---|---|---|
| twierdzący | czasownik w formie podstawowej | Wait here. |
| przeczący | Don't (Do not) + czasownik | Don't wait for me. |
| z be | Be / Don't be + przymiotnik | Be quiet. Don't be late. |
| propozycja | Let's (Let us) + czasownik | Let's have a break. |
| propozycja przecząca | Let's not + czasownik | Let's not argue. |
Pełne Do not spotkasz na tabliczkach i w instrukcjach (Do not enter). Formę Don't let's… usłyszysz czasem w brytyjskim angielskim, ale standardem jest Let's not….
- Take the second street on the right. Skręć w drugą ulicę w prawo.
- Don't forget your passport. Nie zapomnij paszportu.
- Don't be afraid, the dog is friendly. Nie bój się, pies jest przyjazny.
- Let's meet at six outside the cinema. Spotkajmy się o szóstej przed kinem.
- Let's not tell anyone yet. Nie mówmy jeszcze nikomu.
Uprzejmość: please, do i pytania
Sam tryb rozkazujący może brzmieć dość stanowczo. W prośbach dodajesz please (na początku lub na końcu) albo używasz pytania z can/could: Could you open the window, please? To pytanie jest zwykle bardziej naturalne niż Open the window, please w rozmowie z obcą osobą.
Akcentowane do przed czasownikiem wzmacnia zaproszenie lub prośbę: Do sit down. Do come again! (brzmi ciepło, trochę formalnie). Dla wzmocnienia możesz też dodać na końcu will you? lub won't you?, zob. Question tags, pytania rozłączne.
- Please don't park in front of the gate. Prosimy nie parkować przed bramą.
- Do help yourself to some cake. Proszę, częstuj się ciastem.
Let's a let
Let's (= let us) oznacza „zróbmy coś razem”. Zwykły czasownik let w trybie rozkazującym znaczy „pozwól” i ma po sobie dopełnienie: Let me help you (Pozwól, że ci pomogę). Let us w pełnej formie częściej znaczy „pozwól nam”: Let us go! (Puśćcie nas!).
- Let me know when you arrive. Daj mi znać, kiedy dotrzesz.
- Let's go to the beach, shall we? Chodźmy na plażę, dobrze?
Porównanie z polskim
Po polsku tryb rozkazujący ma osobne końcówki (czytaj, czytajcie, czytajmy), a w zakazach zwykle używasz czasownika niedokonanego (nie otwieraj, choć też nie zapomnij). Po angielsku zawsze jest jedna forma podstawowa, a w zakazie po prostu dodajesz don't.
W angielskim nie dodajesz zaimka you przed poleceniem, chyba że chcesz kogoś wyraźnie wskazać lub podkreślić emocje (You sit here, and you sit there). W połączeniu z don't zaimek stoi po nim: Don't you dare!
Typowe błędy Polaków
- Not touch that! → Don't touch that! Przeczenie w trybie rozkazującym zawsze tworzysz przez don't, nie samo not.
- Don't worry you. → Don't worry. Kalka z „nie martw się”: worry nie potrzebuje zaimka zwrotnego.
- Don't be worry. → Don't worry. / Don't be worried. Worry to czasownik, więc nie dodajesz be. Be łączysz z przymiotnikiem: worried, late, afraid.
- Let's to go home. → Let's go home. Po let's stoi bezokolicznik bez to.
- Let's don't wait. → Let's not wait. Przeczenie let's to let's not. Forma let's don't występuje w potocznym AmE, ale nie jest standardowa.
- You open the door, please. → Open the door, please. / Could you open the door, please? Zaimek you przed poleceniem brzmi szorstko; w uprzejmej prośbie użyj formy bez podmiotu lub pytania z could.
Ćwiczenia
Chcesz mówić tym bez zastanowienia?
Gramatyka z ekranu to dobry start. Na bezpłatnej konsultacji ustalimy Twój cel i plan lekcji 1:1.
Spotkanie online przez Google Meet · Bez oceniania, bez testu gramatyki, bez zobowiązań.
