Ćwiczenie 1: Przekształć pytanie
Dokończ zdanie w mowie zależnej. Pamiętaj o szyku i cofnięciu czasu.
Mowa zależna — pytania (reported questions)
Reported questions
Pytania w mowie zależnej: szyk zdania, if i whether, ask i wonder. Polecenia i prośby z tell/ask + to. Pytania pośrednie, typowe błędy Polaków i ćwiczenia.
W skrócie
W pytaniach relacjonowanych stosujesz szyk zdania twierdzącego, bez do/does/did i bez znaku zapytania: „Where do you live?” → She asked me where I lived. Pytania typu tak/nie wprowadzasz przez if lub whether. Polecenia i prośby relacjonujesz wzorem tell/ask + osoba + (not) to + bezokolicznik: He told me not to worry.
Pytania szczegółowe (where, what, why, how…)
Zachowujesz słówko pytające, ale potem stosujesz szyk twierdzący: podmiot + orzeczenie. Znika do/does/did, a czas cofasz tak jak w zdaniach twierdzących (zobacz Mowa zależna (reported speech), zdania twierdzące i następstwo czasów).
| Mowa niezależna | Mowa zależna |
|---|---|
| „Where do you live?” | She asked me where I lived. |
| „What are you doing?” | He asked what I was doing. |
| „Why did you call?” | She asked why I had called. |
| „How long have you been here?” | They asked how long I had been there. |
| „When will you finish?” | My boss asked when I would finish. |
| „Who broke the window?” | The teacher asked who had broken the window. |
Pytania ogólne (tak/nie): if i whether
Pytania, na które odpowiada się „tak” lub „nie”, wprowadzasz przez if lub whether (czy). Dalej obowiązuje szyk twierdzący.
| Mowa niezależna | Mowa zależna |
|---|---|
| „Are you hungry?” | He asked me if/whether I was hungry. |
| „Do you like jazz?” | She asked if/whether I liked jazz. |
| „Have you finished?” | The teacher asked if/whether we had finished. |
| „Can you drive?” | They asked if/whether I could drive. |
- Whether jest nieco bardziej formalne i lepiej podkreśla wybór między dwiema opcjami: She asked whether I wanted tea or coffee.
- Whether or not, tylko z whether: He asked whether or not I was coming.
- Po przyimku i przed bezokolicznikiem używasz tylko whether: We talked about whether to go. I wasn't sure whether to call him.
- The receptionist asked whether we had a reservation. Recepcjonistka zapytała, czy mamy rezerwację.
- I asked him if he was coming to the party. Zapytałem go, czy przyjdzie na imprezę.
Czasowniki wprowadzające pytania
| Czasownik | Przykład | Uwagi |
|---|---|---|
| ask (sb) | He asked (me) what time it was. | najczęstszy; osoba jest opcjonalna |
| want to know | She wanted to know where I was from. | neutralny, częsty w mowie |
| wonder | I wondered why he was so quiet. | „zastanawiać się” |
| enquire (BrE) / inquire (AmE) | The customer enquired whether the shop delivered abroad. | formalny |
Polecenia i zakazy: tell + osoba + (not) to
Tryb rozkazujący zamieniasz na tell/order + osoba + to + bezokolicznik. Zakaz tworzysz przez not to. Czas się tu nie cofa, bo bezokolicznik nie ma czasu.
| Mowa niezależna | Mowa zależna |
|---|---|
| „Sit down!” | The teacher told us to sit down. |
| „Don't touch it!” | He told me not to touch it. |
| „Leave the building now!” | The police officer ordered everyone to leave the building. |
| „Don't be late.” | My mum told me not to be late. |
- The doctor told me to stay in bed for three days. Lekarz kazał mi zostać w łóżku przez trzy dni.
- She told the kids not to make so much noise. Powiedziała dzieciom, żeby nie hałasowały tak bardzo.
Prośby, propozycje i rady
| Mowa niezależna | Mowa zależna | Wzór |
|---|---|---|
| „Could you help me, please?” | She asked me to help her. | ask sb (not) to do |
| „Please don't tell anyone.” | He asked me not to tell anyone. | ask sb not to do |
| „Can I have some water?” | He asked for some water. | ask for + rzeczownik |
| „Shall I carry your bag?” | He offered to carry my bag. | offer to do |
| „You should see a doctor.” | She advised me to see a doctor. | advise sb to do |
| „Let's go to the beach.” | He suggested going to the beach. | suggest + -ing |
Więcej czasowników z ich wzorami (advise, remind, warn, suggest, insist) znajdziesz w Czasowniki relacjonujące (reporting verbs): suggest, admit, deny, warn.
Pytania pośrednie w uprzejmych prośbach
Ta sama zasada szyku działa w uprzejmych pytaniach pośrednich, zaczynających się od Could you tell me…?, Do you know…?, I wonder…. Tu nie cofasz czasu, bo nie relacjonujesz cudzych słów.
- Could you tell me where the station is? Czy mógłby mi pan powiedzieć, gdzie jest dworzec?
- Do you know what time the shop closes? Wiesz, o której zamykają sklep?
- I wonder if they'll come. Ciekawe, czy przyjdą.
- Do you have any idea how much it costs? Masz pojęcie, ile to kosztuje?
Typowe błędy Polaków
- He asked me where do I live. → He asked me where I lived. W pytaniu relacjonowanym stosujesz szyk twierdzący, bez do/does/did; czas się cofa.
- She asked me did I like it. → She asked me if/whether I liked it. Pytanie tak/nie wprowadzasz przez if lub whether, a nie przez did.
- He told me don't go there. → He told me not to go there. Zakaz w mowie zależnej: tell sb not to do something.
- She said me to wait. → She told me to wait. / She asked me to wait. Polecenia relacjonujesz przez tell/ask + osoba + to; say nie łączy się z osobą ani z tym wzorem.
- Could you tell me where is the station? → Could you tell me where the station is? W pytaniu pośrednim podmiot stoi przed czasownikiem.
- He asked to me if I was ready. → He asked me if I was ready. Ask łączy się z osobą bez przyimka.
Ćwiczenia
Ćwiczenie 2: Pytania tak/nie
Dokończ zdanie, używając if.
Ćwiczenie 3: Znajdź błąd
Wybierz poprawne zdanie.
Ćwiczenie 4: Sprawdź się: uzupełnij luki
Przekształć wypowiedzi na mowę zależną. Czasownik wprowadzający jest w czasie przeszłym: cofnij czas tam, gdzie to możliwe.
Chcesz mówić tym bez zastanowienia?
Gramatyka z ekranu to dobry start. Na bezpłatnej konsultacji ustalimy Twój cel i plan lekcji 1:1.
Spotkanie online przez Google Meet · Bez oceniania, bez testu gramatyki, bez zobowiązań.
