Ćwiczenie 1: Przekształć wypowiedź
Dokończ zdanie w mowie zależnej. Pamiętaj o czasie i zaimkach.
Mowa zależna — zdania twierdzące (reported speech)
Reported statements
Mowa zależna po angielsku: tabela następstwa czasów, zmiany zaimków i określeń czasu, say czy tell, kiedy nie cofamy czasu. Typowe błędy i ćwiczenia.
W skrócie
Mowa zależna (reported speech) to przekazywanie cudzych słów bez cytowania: „I'm tired” → She said (that) she was tired. Gdy czasownik wprowadzający jest w czasie przeszłym (said, told), zwykle cofasz czas o jeden stopień i zmieniasz zaimki oraz określenia czasu i miejsca. Cofnięcie nie jest konieczne, gdy informacja jest wciąż aktualna lub czasownik wprowadzający jest w czasie teraźniejszym.
Say czy tell?
Oba czasowniki wprowadzają mowę zależną, ale mają inną składnię. Tell wymaga osoby (komu?), say, nie. Jeśli chcesz dodać osobę po say, potrzebujesz to.
| Czasownik | Wzór | Przykład |
|---|---|---|
| say | say (that) … | She said (that) she was busy. |
| say | say to somebody (that) … | She said to me (that) she was busy. |
| tell | tell somebody (that) … | She told me (that) she was busy. |
| tell (bez osoby) | tell the truth / a lie / a story / a joke | He told a funny story. |
Następstwo czasów, tabela
Gdy czasownik wprowadzający jest w czasie przeszłym, czas w zdaniu relacjonowanym zwykle przesuwa się „krok w tył” (backshift).
| Mowa niezależna | Mowa zależna | Przykład |
|---|---|---|
| Present Simple | Past Simple | „I work here.” → He said he worked there. |
| Present Continuous | Past Continuous | „I'm cooking.” → She said she was cooking. |
| Present Perfect | Past Perfect | „I've lost my keys.” → He said he had lost his keys. |
| Present Perfect Continuous | Past Perfect Continuous | „I've been waiting for an hour.” → She said she had been waiting for an hour. |
| Past Simple | Past Perfect (lub bez zmiany) | „I saw it.” → He said he had seen it. / He said he saw it. |
| Past Continuous | Past Perfect Continuous (często bez zmiany) | „I was sleeping.” → She said she had been sleeping / was sleeping. |
| Past Perfect | bez zmiany | „I had left.” → He said he had left. |
| will | would | „I'll call you.” → She said she would call me. |
| can | could | „I can swim.” → He said he could swim. |
| may | might | „I may be late.” → She said she might be late. |
| must (obowiązek) | had to / must | „I must go.” → He said he had to go / must go. |
| shall (propozycja) | should | „Shall I open the window?” → She asked if she should open the window. |
| would, could, should, might, ought to | bez zmiany | „You should rest.” → He said I should rest. |
Kiedy nie trzeba cofać czasu?
- Czasownik wprowadzający w czasie teraźniejszym (says, tells, has said), czas się nie zmienia: „I'm tired.” → She says she's tired.
- Informacja jest wciąż prawdziwa w chwili relacjonowania, backshift jest opcjonalny: „I live in Kraków.” → She told me she lives / lived in Kraków. (wciąż tam mieszka)
- Prawdy ogólne i fakty naukowe: The teacher said that water boils at 100°C. (forma boiled też jest poprawna, ale rzadsza)
- Past Simple w mowie potocznej często zostaje bez zmian, jeśli kolejność zdarzeń jest jasna: He said he went to the cinema on Friday.
- Zdania warunkowe nierzeczywiste (second i third conditional) się nie zmieniają: „If I were rich, I'd travel.” → He said if he were rich, he'd travel.
- “I'm hungry.” → He says he's hungry. Mówi, że jest głodny.
- “The Earth goes round the Sun.” → Our teacher told us that the Earth goes round the Sun. Nauczyciel powiedział nam, że Ziemia krąży wokół Słońca.
Zmiany zaimków oraz określeń czasu i miejsca
Zaimki zmieniasz zgodnie z logiką sytuacji: „I love you” → He said he loved me. Określenia czasu i miejsca zmieniasz tylko wtedy, gdy relacjonujesz w innym czasie lub miejscu niż oryginalna wypowiedź. Jeśli tego samego dnia mówisz He said he'd call today, today zostaje.
| Mowa niezależna | Mowa zależna |
|---|---|
| now | then / at that time |
| today | that day |
| tonight | that night |
| yesterday | the day before / the previous day |
| tomorrow | the next day / the following day |
| last week | the week before / the previous week |
| next week | the following week / the week after |
| two days ago | two days before / two days earlier |
| here | there |
| this / these | that / those |
- “I'm meeting Ola tomorrow.” → He said he was meeting Ola the next day. Powiedział, że następnego dnia spotyka się z Olą.
- “I bought this phone two days ago.” → She said she had bought that phone two days before. Powiedziała, że kupiła ten telefon dwa dni wcześniej.
- “We'll be here at six.” → They said they would be there at six. Powiedzieli, że będą tam o szóstej.
- “I've never been to Italy.” → Kasia told me she had never been to Italy. Kasia powiedziała mi, że nigdy nie była we Włoszech.
Mowa zależna krok po kroku
- Wybierz czasownik wprowadzający (said, told me, explained, admitted…).
- Zmień zaimki i formy dzierżawcze (I → he/she, my → his/her).
- Cofnij czas, jeśli czasownik wprowadzający jest w przeszłości i nie zachodzi żaden wyjątek.
- Zmień określenia czasu i miejsca, jeśli kontekst się zmienił.
- Usuń cudzysłów; that możesz dodać lub pominąć.
- “My sister is getting married in May,” said Tomek. → Tomek said his sister was getting married in May. Tomek powiedział, że jego siostra bierze ślub w maju.
- “I can't come to your party,” Ania told me. → Ania told me she couldn't come to my party. Ania powiedziała mi, że nie może przyjść na moją imprezę.
Pytania, polecenia i prośby w mowie zależnej mają własne zasady szyku, omawiamy je w Mowa zależna: pytania, polecenia i prośby.
Typowe błędy Polaków
- He said me that he was ill. → He told me that he was ill. / He said to me that he was ill. Say nie łączy się bezpośrednio z osobą. Użyj tell somebody albo say to somebody.
- She told that she was busy. → She said that she was busy. / She told me that she was busy. Tell wymaga dopełnienia osobowego (told me, told us).
- Yesterday he said he will help me. → Yesterday he said he would help me. Po said will zwykle zmienia się w would. Will zostaje tylko wtedy, gdy obietnica dotyczy wciąż przyszłości i chcesz to podkreślić.
- Last month she said she had seen him yesterday. → Last month she said she had seen him the day before. Relacjonujesz w innym czasie, więc yesterday zmienia się w the day before / the previous day.
- He told he couldn't come. → He told me he couldn't come. / He said he couldn't come. Po tell musi stać osoba.
- She said, that she was hungry. → She said that she was hungry. W mowie zależnej nie stawiasz przecinka przed that (inaczej niż w polskim „powiedziała, że…”).
Ćwiczenia
Ćwiczenie 2: Wybierz poprawną wersję
Wybierz zdanie, które poprawnie relacjonuje wypowiedź.
Ćwiczenie 3: Sprawdź się: uzupełnij luki
Uzupełnij zdania w mowie zależnej. Czasownik wprowadzający jest w czasie przeszłym, a relacjonujesz kilka dni później.
Chcesz mówić tym bez zastanowienia?
Gramatyka z ekranu to dobry start. Na bezpłatnej konsultacji ustalimy Twój cel i plan lekcji 1:1.
Spotkanie online przez Google Meet · Bez oceniania, bez testu gramatyki, bez zobowiązań.
