Ćwiczenie 1: Sprawdź się: uzupełnij luki
Uzupełnij luki brakującą partykułą (jedną lub dwiema) albo, gdzie trzeba, zaimkiem z partykułą.
Phrasal verbs, czasowniki frazowe: zasady i szyk
Phrasal verbs, czasowniki frazowe
Phrasal verbs bez tajemnic: rozdzielne i nierozdzielne, gdzie wstawić zaimek (turn it off), znaczenie partykuł up, off, out i lista 48 najważniejszych z tłumaczeniem.
W skrócie
Phrasal verb (czasownik frazowy) to czasownik połączony z partykułą, np. give up (poddać się), look after (opiekować się). Znaczenie całości często trudno zgadnąć z części, więc warto uczyć się ich jak nowych słówek. Najważniejsza reguła szyku: w czasownikach rozdzielnych zaimek stoi między czasownikiem a partykułą, turn it off, nigdy turn off it.
Czym jest phrasal verb
Czasownik frazowy składa się z czasownika i jednej lub dwóch partykuł (przysłówków lub przyimków): get up, look for, run out of. Często ma jednowyrazowy, bardziej formalny odpowiednik, ale w mowie codziennej to właśnie phrasal verbs brzmią naturalnie.
- I usually get up at seven. Zwykle wstaję o siódmej.
- Can you look after the kids tonight? Możesz zaopiekować się dziećmi dziś wieczorem?
- We've run out of coffee. Skończyła nam się kawa.
Jeden phrasal verb może mieć kilka znaczeń: take off = zdjąć (ubranie) lub wystartować (samolot); pick up = podnieść, odebrać kogoś, złapać (język, nawyk).
Rozdzielne, nierozdzielne i trzyczęściowe
| Typ | Zasada | Przykład |
|---|---|---|
| bez dopełnienia (nieprzechodnie) | nie ma dopełnienia, nie rozdzielamy | The car broke down. She grew up in Lublin. |
| rozdzielne (separable) | rzeczownik przed lub po partykule; zaimek tylko w środku | Turn off the light. / Turn the light off. / Turn it off. |
| nierozdzielne (inseparable) | dopełnienie zawsze po partykule | I'm looking for my keys. / I'm looking for them. |
| trzyczęściowe (three-part) | zwykle nie rozdzielamy; dopełnienie stoi na końcu | I can't put up with this noise. |
Gdy dopełnienie jest długie, stawiamy je zwykle po partykule: Please fill in the form that you received yesterday. Niektóre czasowniki mogą być zarówno przechodnie, jak i nieprzechodnie: The plane took off / Take off your coat.
Co znaczą partykuły
Znaczenie partykuły nie zawsze jest przewidywalne, ale niektóre wzorce powtarzają się bardzo często i pomagają zgadywać sens nowych czasowników.
| Partykuła | Typowe znaczenie | Przykłady |
|---|---|---|
| up | zakończenie, całkowitość; wzrost; ruch w górę | eat up, use up, tidy up; prices go up; stand up |
| down | zmniejszenie; zapisanie; zatrzymanie, awaria | slow down, turn down; write down; break down |
| off | oddzielenie, wyłączenie, odjazd; odwołanie | switch off, take off, set off; call off |
| on | kontynuacja; włączenie; założenie na siebie | carry on, go on; turn on; put on |
| out | do końca, wyczerpanie; odkrycie; na zewnątrz | run out, sell out; find out, work out; go out |
| back | powrót, zwrot | give back, call back, come back |
| away | oddalenie, pozbycie się | throw away, go away, give away |
| over | ponowne zrobienie; przejrzenie; pokonanie | think over, look over, get over |
Phrasal verbs a formalne odpowiedniki
W mowie i w swobodnych tekstach wybieraj phrasal verbs. W pismach formalnych (raport, rozprawka, list urzędowy) często lepiej brzmi jednowyrazowy czasownik pochodzenia łacińskiego.
| Phrasal verb | Formalny odpowiednik | Znaczenie |
|---|---|---|
| find out | discover, learn | dowiedzieć się |
| put off | postpone | odłożyć w czasie |
| call off | cancel | odwołać |
| look into | investigate | zbadać, przyjrzeć się |
| set up | establish | założyć, utworzyć |
| come up with | devise, propose | wymyślić, zaproponować |
| put up with | tolerate | znosić, tolerować |
| turn down | reject, decline | odrzucić |
| carry on | continue | kontynuować |
| cut down on | reduce | ograniczyć |
| go up / go down | increase / decrease | wzrosnąć / spaść |
| point out | indicate, note | zwrócić uwagę |
48 najważniejszych phrasal verbs
Skróty w kolumnie „Typ”: R, rozdzielny, N, nierozdzielny, 0, bez dopełnienia, 3, trzyczęściowy. Niektóre czasowniki mają więcej znaczeń niż podane.
Lista najczęstszych czasowników frazowych
| Phrasal verb | Typ | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|---|
| get up | 0 | wstawać | I get up at 6:30 on weekdays. |
| wake up | 0 / R | budzić się / budzić kogoś | Please wake me up at eight. |
| turn on / turn off | R | włączyć / wyłączyć | Turn off the TV, please. |
| turn down | R | ściszyć; odrzucić (ofertę) | She turned down the job offer. |
| put on | R | założyć (ubranie) | Put your coat on, it's cold. |
| take off | R / 0 | zdjąć; wystartować (samolot) | Our plane took off on time. |
| try on | R | przymierzyć | Can I try these jeans on? |
| pick up | R | podnieść; odebrać kogoś | I'll pick you up at the station. |
| look for | N | szukać | I'm looking for a new flat. |
| look after | N | opiekować się | Who looks after your dog? |
| look up | R | sprawdzić (w słowniku, internecie) | Look the word up online. |
| look into | N | zbadać, przyjrzeć się | The police are looking into the case. |
| find out | R | dowiedzieć się | I found out the truth yesterday. |
| give up | R / 0 | rzucić (nałóg); poddać się | Don't give up now! |
| give back | R | oddać | Give it back to me! |
| fill in (BrE) / fill out (AmE) | R | wypełnić (formularz) | Fill in this form, please. |
| put off | R | odkładać na później | Stop putting it off. |
| call off | R | odwołać | They called off the meeting. |
| call back | R / 0 | oddzwonić | I'll call you back in five minutes. |
| throw away | R | wyrzucić | Don't throw those letters away. |
| set up | R | założyć (firmę), zorganizować | She set up her own company. |
| bring up | R | wychować; poruszyć (temat) | He was brought up by his grandparents. |
| take up | R | zacząć uprawiać (hobby) | I've taken up yoga. |
| work out | 0 / R | ćwiczyć; rozwiązać, rozgryźć | I can't work out this puzzle. |
| figure out | R | zrozumieć, rozgryźć | I can't figure out how this works. |
| sort out | R | załatwić, uporządkować | Let's sort out this problem today. |
| point out | R | zwrócić uwagę | She pointed out a mistake in my essay. |
| make up | R / 0 | wymyślić (historię); pogodzić się | He made up an excuse. |
| break down | 0 | zepsuć się (o maszynie) | Our car broke down on the motorway. |
| grow up | 0 | dorastać | I grew up in a small village. |
| carry on | 0 | kontynuować | Carry on, I'm listening. |
| go on | 0 | dziać się; trwać | What's going on here? |
| show up / turn up | 0 | pojawić się, przyjść | He didn't show up for the meeting. |
| calm down | 0 / R | uspokoić się | Calm down and tell me what happened. |
| hang up | 0 | rozłączyć się (telefon) | She hung up on me! |
| check in / check out | 0 | zameldować się / wymeldować się | We checked in at the hotel at noon. |
| come across | N | natknąć się na | I came across an old photo. |
| get over | N | dojść do siebie po | It took him months to get over the flu. |
| run into | N | wpaść na kogoś (przypadkiem) | I ran into my old teacher in town. |
| count on | N | liczyć na | You can always count on me. |
| deal with | N | zająć się, poradzić sobie z | I'll deal with it tomorrow. |
| get on with (BrE) / get along with | 3 | dogadywać się z | I get on well with my boss. |
| run out of | 3 | skończyć się (zapas) | We've run out of milk. |
| come up with | 3 | wymyślić, wpaść na (pomysł) | She came up with a great idea. |
| put up with | 3 | znosić, tolerować | I won't put up with this behaviour. |
| look forward to | 3 | nie móc się doczekać | I'm looking forward to the holidays. |
| cut down on | 3 | ograniczyć | I'm trying to cut down on sugar. |
| drop out of | 3 | rzucić (szkołę, studia) | He dropped out of university. |
Typowe błędy Polaków
- It's dark. Turn on it, please. → It's dark. Turn it on, please. W czasownikach rozdzielnych zaimek stoi między czasownikiem a partykułą.
- Can you pick up me at six? → Can you pick me up at six? Zaimek osobowy (me) musi stać przed partykułą up.
- Where are my glasses? I'm looking them for. → Where are my glasses? I'm looking for them. look for jest nierozdzielny, dopełnienie zawsze po for.
- I get on well my sister. → I get on well with my sister. Z dopełnieniem potrzebna jest cała trzyczęściowa forma: get on with.
- We have run out milk. → We have run out of milk. Z dopełnieniem używamy run out of. Bez dopełnienia: The milk has run out.
Ćwiczenia
Chcesz mówić tym bez zastanowienia?
Gramatyka z ekranu to dobry start. Na bezpłatnej konsultacji ustalimy Twój cel i plan lekcji 1:1.
Spotkanie online przez Google Meet · Bez oceniania, bez testu gramatyki, bez zobowiązań.
