Ćwiczenie 1: Skróć zdanie za pomocą imiesłowu
Uzupełnij początek zdania odpowiednią formą imiesłowu.
Participle Clauses — imiesłowy w zdaniach złożonych (B2/C1)
Participle Clauses
Participle clauses: Feeling tired…, Having finished…, Built in 1900… Jak skracać zdania imiesłowem, kiedy -ing, a kiedy III forma i jak uniknąć błędu dangling participle.
W skrócie
Konstrukcja imiesłowowa (participle clause) to skrócone zdanie z imiesłowem zamiast pełnego czasownika: Feeling tired, I went to bed (= Because I felt tired…). Używamy -ing dla znaczenia czynnego i jednoczesności, having + III forma dla czynności wcześniejszej, a III formy dla znaczenia biernego. Podmiot konstrukcji musi być taki sam jak podmiot zdania głównego. Styl jest raczej pisany i formalny.
Trzy rodzaje imiesłowów
| Forma | Znaczenie | Przykład | Pełne zdanie |
|---|---|---|---|
| -ing (present participle) | czynne; jednocześnie lub przyczyna | Feeling hungry, she made a sandwich. | Because she felt hungry, … |
| having + III forma (perfect participle) | czynne; czynność wcześniejsza | Having finished the report, he went home. | After he had finished the report, … |
| III forma (past participle) | bierne | Built in 1900, the house needs repairs. | The house, which was built in 1900, … |
| having been + III forma | bierne i wcześniejsze | Having been warned, we were careful. | Because we had been warned, … |
Przeczenie tworzymy przez not przed imiesłowem: Not knowing the way, we used a map. Not having slept, I felt awful.
Present participle (-ing): jednoczesność i przyczyna
Forma -ing może opisywać czynność odbywającą się w tym samym czasie co czynność główna, przyczynę albo czynność następującą zaraz potem (w opisach i narracji).
- Smiling nervously, she opened the letter. Uśmiechając się nerwowo, otworzyła list.
- Knowing that he was busy, I didn't call him. Wiedząc, że jest zajęty, nie zadzwoniłem do niego.
- Not wanting to wake the baby, we spoke quietly. Nie chcąc obudzić dziecka, rozmawialiśmy cicho.
- The train left at six, arriving in Gdańsk at nine. Pociąg odjechał o szóstej i przyjechał do Gdańska o dziewiątej.
Perfect participle: Having finished…
having + III forma podkreśla, że jedna czynność skończyła się przed drugą. Często podaje też przyczynę.
- Having lived in Spain for years, she speaks fluent Spanish. Ponieważ mieszkała w Hiszpanii przez lata, mówi płynnie po hiszpańsku.
- Having lost his ticket, he had to buy another one. Zgubiwszy bilet, musiał kupić nowy.
Gdy kolejność jest oczywista, a czynności następują bezpośrednio po sobie, wystarczy forma -ing: Opening the door, he walked in. Przy dłuższych czynnościach lepiej użyć having: Having written the essay, she sent it to her teacher.
Past participle: znaczenie bierne
III forma czasownika w konstrukcji imiesłowowej ma znaczenie bierne: podmiot zdania głównego jest odbiorcą czynności. To skrót od zdania w stronie biernej, często warunkowego lub przyczynowego.
- Written in simple English, the book is ideal for learners. Napisana prostym angielskim, książka jest idealna dla uczących się.
- Shocked by the news, he couldn't say a word. Zszokowany wiadomością, nie mógł wydusić słowa.
- Used correctly, this tool can save you hours. Używane prawidłowo, to narzędzie zaoszczędzi ci wiele godzin.
Porównaj: Writing the book, she… (ona pisała, czynne) i Written in 1850, the book… (książka została napisana, bierne). O stronie biernej więcej w Strona bierna (passive voice) we wszystkich czasach.
Ze spójnikiem: after, while, when, before
Imiesłów może stać po spójnikach i przyimkach czasu oraz warunku. Spójnik doprecyzowuje relację między czynnościami.
| Konstrukcja | Przykład | Pełne zdanie |
|---|---|---|
| after + -ing / having done | After leaving school, he became a chef. | After he left school, … |
| before + -ing | Before signing, read the contract. | Before you sign, … |
| while / when + -ing | While waiting for the bus, I read the news. | While I was waiting, … |
| since + -ing | Since moving here, I've felt happier. | Since I moved here, … |
| when / if / unless + III forma | If stored properly, the cheese lasts weeks. | If it is stored properly, … |
| on + -ing (formalne: zaraz po) | On arriving, please report to reception. | When you arrive, … |
Skrócone zdania względne
Imiesłów może też zastąpić zdanie względne z who/which jako podmiotem. Szerzej o zdaniach względnych w Zdania względne (relative clauses): who, which, that, whose, where.
| Pełne zdanie względne | Skrócone |
|---|---|
| The man who is talking to Kate is my boss. | The man talking to Kate is my boss. |
| Students who live on campus pay less. | Students living on campus pay less. |
| The paintings which were stolen from the museum were found. | The paintings stolen from the museum were found. |
| A letter which was sent from Paris arrived. | A letter sent from Paris arrived. |
Dangling participle i styl
Najpoważniejszy błąd to tzw. dangling participle (wiszący imiesłów): podmiot konstrukcji imiesłowowej jest inny niż podmiot zdania głównego. Zdanie staje się wtedy nielogiczne lub zabawne.
| Błędnie | Dlaczego | Poprawnie |
|---|---|---|
| Walking home, the rain started. | deszcz nie szedł do domu | Walking home, I got caught in the rain. / While I was walking home, it started to rain. |
| Having finished dinner, the dishes were washed. | naczynia nie jadły kolacji | Having finished dinner, we washed the dishes. |
| Built in 1900, we bought the house. | to nie my zostaliśmy zbudowani | We bought the house, which was built in 1900. |
Konstrukcje imiesłowowe są typowe dla języka pisanego: wypracowań, artykułów, literatury, raportów. W rozmowie częściej używa się pełnych zdań ze spójnikami. Niektóre utarte wyrażenia (Generally speaking, Judging by…, Considering…) są akceptowane mimo innego podmiotu.
Typowe błędy Polaków
- Looking out of the window, the mountains were beautiful. → Looking out of the window, I saw the beautiful mountains. Dangling participle: podmiotem zdania głównego musi być ten, kto wygląda przez okno.
- Writing in 1850, the novel is still popular. → Written in 1850, the novel is still popular. Powieść została napisana, znaczenie bierne wymaga III formy.
- After finished work, I went home. → After finishing work, I went home. / After I had finished work, I went home. Po after stoi forma -ing albo pełne zdanie, nie sama III forma.
- Don't knowing the answer, he kept silent. → Not knowing the answer, he kept silent. Przeczenie imiesłowu tworzymy przez not, bez do.
- Having been finished the project, we celebrated. → Having finished the project, we celebrated. To my skończyliśmy projekt (czynne), więc having + III forma, bez been.
Ćwiczenia
Ćwiczenie 2: Sprawdź się: uzupełnij luki
Uzupełnij luki właściwym imiesłowem czasownika w nawiasie: -ing, having + III forma lub III forma.
Chcesz mówić tym bez zastanowienia?
Gramatyka z ekranu to dobry start. Na bezpłatnej konsultacji ustalimy Twój cel i plan lekcji 1:1.
Spotkanie online przez Google Meet · Bez oceniania, bez testu gramatyki, bez zobowiązań.
